كاهش وزن سریع، مضر است


این روزها چاقی هم در كشورهای توسعه یافته و هم در كشورهای در حال توسعه، مسئله روز دنیا به حساب می ‌آید. به این دلیل بسیاری از متخصصان تغذیه در پی راهی مناسب برای درمان این معضل هستند. در این میان، پیدایش رژیم‌های غذایی عجیب و غریب كه با برنامه غذایی اصولی تفاوت دارند، نیز رو به افزایش است كه از آن جمله می ‌توان به رژیم غذایی اتكینز(Atkins Diet) اشاره كرد.

  دكتر محمدرضا وفا، متخصص تغذیه و معاون دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت در این باره چنین می گوید

رشد روز افزون چاقی در میان جامعه. البته ضعف‌های رژیم‌های لاغری سنتی قبلی نیز بی‌ تأثیر نبوده‌اند. به این ترتیب كه اغلب رژیم‌های غذایی كم‌چرب و پركربوهیدرات بودند كه همه این ها تكرار گرسنگی را در افراد افزایش می ‌داده است. كربوهیدرات‌ها البته از نوع تصفیه شده، اندیس گلایسمی بالایی داشتند. با خوردن آنها قند خون به یک باره افزایش پیدا می ‌كرد و موجب ترشح انسولین می ‌شد و با ترشح انسولین، قند به سلول‌ها وارد شده و افت قند خون به وجود می ‌آمد كه با بروز گرسنگی همراه بود.

همه ما می ‌دانیم كه با ایجاد گرسنگی، هیچ‌ كسی یارای تحمل و مقاومت را ندارد. از این رو، اگر در یك رژیم لاغری فرد دائما احساس گرسنگی كند، بعد از چند هفته و حتی چند ماه بالاخره رژیم لاغری خود را می‌ شكند و آن را رها می ‌كند  و به دلیل حرص و ولعی كه در این مدت در وی ایجاد شده است، به پرخوری پرداخته و اضافه وزنی بدتر از دفعه قبل در وی به وجود خواهد آمد و مشكلات نه تنها حل نمی ‌شوند، بلكه چند برابر هم خواهند شد. در كشور ما كربوهیدرات‌ها از نوع تصفیه شده هستند و غلات سبوس دار كمتر در دسترس مردم قرار می ‌گیرند.

ویژگی‌های رژیم غذایی اتكینز

یكی از مهم ترین خصوصیات این رژیم غذایی آن است كه توانسته مشكل گرسنگی را در افراد از میان ‌بردارد زیرا در این رژیم غذایی، چربی‌ها و پروتئین‌ها به میزان فراوانی دریافت می ‌شوند و از آنجا كه طول می‌ كشد تا این مواد غذایی از معده خارج شوند، سیری ماندگارتری را به همراه دارد. به علاوه، به ازای كالری كه در بدن ایجاد می كنند (یعنی 4 كالری)، برای متابولیسم‌ شان كالری زیادی را نیز از بدن می ‌گیرند. به این دلیل در مقایسه با كربوهیدرات‌ها كالری كمتری را ایجاد می‌ كنند.

در مرحله اول این رژیم غذایی، كربوهیدرات‌ها بسیار كم هستند و هدف اصلی آن است كه از  گلیكوژن ذخیره در بدن استفاده شود و چون به ازای یك گرم گلیكوژن، سه گرم آب از بدن دفع می‌ شود، در نتیجه در طول پیروی از این رژیم غذایی آب زیادی از بدن دفع می‌ شود. در متابولیسم چربی‌  و پروتئین‌ها نیز آب از بدن دفع می ‌شود، بنابراین كاهش وزن سریع به دلیل دفع آب اتفاق می ‌افتد نه كاهش بافت چربی و چون افراد تمایل دارند كه در كوتاه‌ترین زمان وزن خود را كم كنند، این رژیم غذایی بسیار مورد توجه قرار گرفته است.

آیا این رژیم غذایی  مخاطرات‌ جدی به همراه دارد؟

به طور قطع مخاطرات آن جدی است و نباید بی‌ توجه از آن گذشت. اولین نكته‌ای كه باید افراد هنگام پیروی از این برنامه غذایی به خاطر داشته باشند، آن است كه به دلیل دفع فراوان آب و الكترولیت‌ها، تعادل مایعات بدن آنها به هم خورده و حتی شوك آنافیلاكسی در فرد ایجاد می‌ شود و فرد به كام مرگ كشیده می ‌شود.

نكته دیگر، پروتئین بسیار بالای این رژیم غذایی است كه بار فراوانی را برای كلیه‌ها و كبد به همراه خواهد داشت، زیرا این دو اندام با افزایش پروتئین‌های دریافتی، باید فعالیت بیشتری از خود نشان دهند تا بتوانند عامل آمینی را كه به ماده سمی به نام اوره تبدیل شده است، از بدن خارج كنند.

مشكل بعدی این رژیم غذایی، چربی فراوانی است كه در آن به چشم می‌ خورد كه كتوزیس را به همراه می ‌آورد، زیرا در این برنامه غذایی كربوهیدرات‌ها کمتر از میزان معمولی که توصیه شده است(100 تا 120 گرم)، دریافت می‌ شوند، یعنی 40 تا 50 گرم و این موضوع به راحتی می‌ تواند كتوزیس را در فرد ایجاد كند.

شیوه صحیح لاغر شدن

برخی افراد همیشه به دنبال دارو یا رژیم های لاغری هستند که معجزه کنند و نتایج عجیب و غریب و خیلی فوری نشان دهند؛ مثلا طی یک ماه، 10 کیلو لاغر شوند.

با این که تحقیقات زیادی نشان داده اند که فقط یک رژیم لاغری معقول به همراه ورزش و فعالیت بدنی مناسب می تواند موجب کاهش وزن سالم و متناسب شود، با این حال کاهش وزن فوری در اثر مصرف موادی چون سرکه سیب برای برخی افراد جذاب است.

افراد چاق باید از این ادعاهای دروغین و مصرف مواد غیرموثر و حتی گاهی مضر پرهیز کنند.

برای لاغر شدن، نکات زیر را مد نظر داشته باشید:

* نباید رژیم هایی را که بر پایه ی مواد غذایی مغذی نیست، امتحان کنید.(مانند رژیم آب یا رژیم سرکه سیب)

* نباید رژیم هایی که ادعاهای عجیب و غریب در آن مطرح می شود را امتحان کنید.

* نباید رژیم هایی که فقط یک نوع غذا در آن به کار رفته است را اجرا کنید، مانند رژیم پروتئین، رژیم بستنی و ... .

* همچنین از رژیم هایی که پول زیادی به صورت پیش پرداخت می گیرند، پرهیز نمایید